 |
 |
 |
 |
Kontaktör ve röleler
Röle
 |
Röleler düşük akımlar ile çalışan elektromanyetik bir
anahtardır. Üzerinde bulunan elektromanyetik bobine rölenin türüne
uygun olarak bir gerilim uygulandığında bobin mıknatıs özelliği
kazanır ve karşısında duran metal bir paleti kendine doğru çekerek
bir veya daha fazla kontağı birbirine irtibatlayarak bir anahtar
görevi yapar. Röleler hem A.C. hem D.C.’de çalıştırmak üzere kullanılabilirler.
Genel olarak; röleler anahtar(switch) ve ölçen röleler olmak üzere
ikiye ayrılırlar. Ayrıca; röleler çalışma, kullanılış maksadı ve
devreye bağlanış şekline göre de gruplandırılırlar. |
Kontaktor
Enerji
kesme ve aktarma işlemi yapan elektrik kumanda elemanıdır. Çalışma akımına
göre DC ve AC türleri vardır.
AC Kontaktör
AC kontaktor bobinleri AC akımları ile enerjilendirilerek çalışan kontak türleridir. DC kontaktorlerden farkı AC kontaktor saç paketlerden oluşur. Nüvenin üstünde bakrıdan, kısa çubuklar bulunur. Kontaktörlerin bobin gerilimi kullanıldıkları yere göre değişik değerlerde seçilebilir. Öreneğin fabrikamızda 24V, 220V, 380V, 6300V gibi çok çeşitli tipleri bulunuyor. Aktardıkları kontak akımıa göre yüksek veya zayıf akım kontaktörleri olarak adlandırılırlar. Bunların farkı kontak yapısı ve kontak kapama sertlikleridir. SErtlik dolayısıyla bobinlerde farklıdır.
AC kontaktorlerin çalışma şekli
Bobini AC akım ile enerjilenen kontaktörlerde meydana gelen manyetik alan aetkisiyle nüveler birbirine yapışır. AC akımın yapısında var olan frekans nedeniyle (mesela 50 HZ için) saniyede 50 defa akım sıfır olur. Manyetik alanda aynı şekilde yok olur. Manyetik alanın devamlılığını sağlamak için 1/50 oranındaki enerji kesilme aralığını yok edecek ölçüde bakırdan kısa devre çubuğu konur. Enerji kesildiği anda meydana gelen zıt emk vasıtasıyla manyetik alanda devamlılık sağlanmış olur
Hareketli nüveye bağlı kontaklar nüveyle beraber hareket ederek sabit kontakların üstüne kapanarak enerjinin kontaklar üzerinden aktarılmasını sağlar. Bu duruma kontaktörün çekmesi de denir. Kontaktör çektiğinde yardımcı kontaklar ilk hallerinin tersi konumuna geçer...
Şalter
Elektrik sistemlerinin çalıştırılması ve durdurulmasında şalterler en önemli devre elemanlarıdır. Akımın verilmesi ve kesilmesi şalterler vasıtasıyla yapılmaktadır. Büyük güçlerde açma-kapama işlemi sırasında oluşan arkın söndürülmesi (önlenmesi) gerekir. Aksi halde önemli risk ve tehlikeler söz konusu olabilir. Elektrik devreleri bir,iki veya üç fazlı olduklarından bu sistemlere göre 1,2 ya da 3 kutuplu şalterler üretilmiştir.
Termik-Magnetik şalter
Termik
magnetik şalterler bir metal elemanın kumanda ettiği magnetik tertibatla
donatılmıştır. Şalter belirli sınırlar içerisinde akım değerine ayarlanabilmektedir.
Ayarlanan akım değeri üzerinde bir akım geçtiği zaman muayyer bir zaman
şalter devreyi açmaz. Eğer bu fazla akım sürekli geçerse şalterin bimetal
elemanın kumanda ettiği kontak şalter bobine kumanda ederek şalterin açılmasını
şağlar. Şalterin kapanabilmesi için kurma butonuna basmamız gerekir.
Bu şalterler diğer normal şalterler gibi aşırı akım gerektirmeden istenilen zamanda da açma-kapama yapabilir. KOllu ve paket şalterlerden farkı aynı zamanda sigorta ve aşırı akım şalteri görevi yapmasıdır. Yani hem açma-kapama hem de koruma elemanı olarak görev yapmaktadır. Sigortalar kesme akımı üzerinde bir akım geçtiği zaman devreyi açarlar. Halbuki motorlar kalkınma anında nominal akımın beş- altı katı kadar akım çekerler. Onun için sigortalar motor devrelerinde koruma yapamazlar.
